ميرزا شمس بخارايى

29

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

در آورد ، و چون دريافت كه امام قلى خان براى سركوبى قزاقها به سمرقند عازم گرديده ، خود باشتاب به سوى بخارا به راه افتاد . هنگام پيشروى او ، گروهى از امراى اوزبك به او پيوستند ، به طورى كه در 17 جمادى الثانيه 1020 ه . ق / 18 اوت 1611 م ، بدون هيچ درگيرى ، پيروزمندانه به شهر بخارا وارد شد . اقدامات انتقامجويانهء او به اندازه‌اى شديد بود كه بسيارى از اميرانى كه با او همراه شده بودند ، از ترس خطر مرگ ، تصميم به نابودى او گرفتند و اين فرصت به زودى براى آنها حاصل شد . ولى محمّد خان هفده هزار نفر به فرماندهى خود گرد آورده و براى دستيابى به قرشى آهنگ آنجا كرد و اين بدان جهت بود كه امام قلى خان با حرمسراى خود و آى خانم به آنجا پناهنده شده بود . امام قلى خان در برابر حملهء ولى محمّد خان ، شهر را رها ساخته و به همراه برادر خويش ندر محمّد خان متوجّه سمرقند شد . در پيكارى كه در 7 رجب 1020 ه . ق / 5 سپتامبر 1611 م ، ميان بخاراييها و سمرقنديان رخ داد ، بخاراييها در برابر بيست هزار نيروى سمرقندى ايستادگى كردند ؛ البته در اين پايدارى بخارائيان ، دخالت تفنگداران تيرانداز ايرانى نقش بسزايى داشتند و هم اينكه در اين هنگام پنج هزار تن نيروى قزاق كه به كمك ولى محمّد خان شتافته بودند ، بر اثر پافشارى علماى نقشبندى و در واپسين لحظه‌ها به طرفدارى از امام قلى پرداختند و بدين طريق در ميان نيروهاى وى دو دستگى انداخته و سرنوشت جنگ را دگرگون ساختند . هنگامى كه سپاه امام قلى به عزم نبرد برخاست ، طرفداران خان بخارا پراكنده گرديده و از عرصهء كارزار فرار كردند . ولى محمّد خان تنها با سيصد تن از نيروهاى وفادار خود و در عين اينكه اميدوارى خود را از دست داده بود به سواره نظام امام قلى حمله‌ور گرديد ؛ وى در اين حمله مجروح گرديده ، به اسارت در آمد . پس از دستگيرى او را نزد امام قلى خان بردند و او سرانجام فرمان قتلش را صادر كرد . پس از اين رخداد ، سواران ايرانى به سر كردگى بوداق خان كه در موقعيت بدى قرار داشتند باشتاب به سوى بخارا روانه شدند . آنها توانستند با تحمل دشواريهاى فراوان از جمله تغيير پوشش ، حركت در شب و پنهان شدن در روز به بخارا برسند و با قلمداد كردن خود به عنوان بازرگان جان به سلامت برند ، در حالى كه سايرين از خستگى ،